Protez diş, diş etlerinde problem yaşanması veya yaşanan problemlere müdahale edilememesi, diş kayıpları gibi problemlerde tercih edilen, eksik dişlerin yapılmasıyla beraber dişleri yerine koyarak yapılan bir tedavidir. Gün geçtikçe protez diş kullanımı artmakta ve ileri yaşlarla birlikte son zamanlarda orta yaşlarda da sık uygulanmaktadır. Doktor tarafından görüntünüz değişmeyecek ve doğal dişlerinize benzeyecek şekilde tasarlanır. Konuşmadan çiğnemeye kadar kişinin gerçekleştireceği fonksiyonlar için yapılan dişlerin ağız yapısına tam olarak uygun olması gerekir. Ağız içinde sabit olabilen veya takıp çıkarılabilen iki türü bulunmaktadır. Bundan dolayı hastaların yeni dişlerine alışma süreçleri birkaç ayı bulabilir.
Protez diş temizliğinde önemli olan unsurlardan biri doğal dişler gibi temizliğine önem verilmesidir. Günlük bakımın düzenli olarak yapılması gerekmektedir eğer düzenli temizlenmezse hem ağız içinde sorunlara sebep olur hem de protezlerin kullanım süreleri azalır. Protez dişlerin bakımı nasıl olmalı sorusunun cevabı şöyledir:
Takma diş bakımı göz önünde bulundurulduğunda önemli olan noktalardan biri temizlikte kullanılacak olan fırçadır. Bu fırçanın seçimi doğal dişlere göre ayrı bir özen gerektirir. Çünkü protezin dış yüzeyinde bulunan akriliğin aşınmaması ve renginin atmaması için yumuşak kıllı fırçalar kullanılmalıdır. Bu yumuşak kıllı fırçalar protezlerin iç kısmına girerek o kısımların da temizlenmesini sağlar Ayrıca bu fırçalar protezin iç ve dış yüzeyine göre tasarlanır. Bundan dolayı uygun ürünlerin kullanılması çok önemlidir.
Protez diş bakım ürünleri, bakım ve temizlik için ayrıca rahat kullanım açısından hastalara kolaylık sağlayan ürünlerdir. Bu protezleri temizlemek için kullanılan temizleme tabletleri mevcuttur. Su içerisinde erirken çıkardığı kabarcıklar sayesinde proteze yapışan plaklar ve yemek kalıntıları tablet yardımıyla temizlenir. Dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de fırçalama işleminde hasar görmemesidir. Fırçalama esnasında protezlerin kırılmaması için havlu veya su dolu kabının içinde temizlenmesi gerekir.
Takma diş yapımında ve temizliğinde önemli olan husus hareketli veya sabit olması ile ilgilidir. Çünkü iki ürünün de yapılışları, kullanımları, özellikleri farklılık gösterir. Hastalar genel olarak kendilerine uygun olacak şekilde modelleri belirlemektedir. Ancak ağız yapısının uygun olup olmaması koşulunda doktor buna göre bir model uygular.
Hareketli yani çıkarılabilir şekilde olan protez dişler, günümüzde sıklıkla tercih edilen bir modeldir. Hastaların çok diş kaybı bulunması durumunda doktorlar tarafından tercih edilen model hareketli protezlerdir. Böylelikle hasta tarafından istenildiği gibi takılıp çıkarılabilmektedir. Takma diş bakımı nasıl yapılır diye sorulduğunda merak edilenlerden biri çıkarılmadan yapılamayacak olmasıdır. Hareketli protez dişlerin ağızdan çıkarılması gerekir. Ağızda damak içine ve diş aralarına kaçan yemek artıklarının temizlenmesi protezin temizlenmesi kadar önemli olan bir unsurdur. Protezin çıkarıldıktan sonra bol su ile yıkanması gerekir. Ayrıca hastaların protezlerini çıkararak geceleri suda bekletmeleri önemlidir. Gün içerisinde özel protez yapışkanları sürülerek dişler yerine takılır. Çıkarılmadan uyunması durumunda ağız içi yaraları ve ağız kokusu oluşur. Bu durumlarda hastaların doktorları ile görüşmeleri ve muayene olmaları gerekmektedir.
Sabit protezler hem temizleme hem de kullanış açısından hareketli protezlerden farklıdır. Öncelikle sabit protezler genellikle diş eksikliğinde uygulanan ve ağız içindeki dişlerin küçültülmesi ile laboratuvarda hazırlanarak dişlere yapıştırılan protez dişlerdir. Bu dişlerin sabit olmasından dolayı hastalar dişleri çıkarıp takamaz. Bir sorun olması dahilinde doktor tarafından çıkarılmaktadır. Sabit protez diş bakımı nasıl yapılır sorusunun cevapları şöyledir:
Hastaların isteğine göre ya da doktorun uygulayacağı tedaviye göre protez dişler çeşitlilik gösterir. Bu çeşitler şunlardır:
En çok tercih edilen protezlerin başında gelmektedir. Eğer hastanın ağzında çok fazla diş kaybı varsa doktor tarafından bu protez çeşidi tercih edilmektedir. Bunun tercih edilmesi durumunda hasta istediği gibi dişlerini çıkarıp takabilir.
Kron-köprü işlemine benzeyen yapıştırma yoluyla uygulanan bir çeşittir. Kron-köprü, ağızdaki dişlerin istenilen boyutta küçültülerek işleme uygun hale gelmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu tip protezlerde yapışma işlemi doktor tarafından yapıldığı için hasta bu dişleri çıkartamaz. Sabit takma diş temizliği işlemi ağızda yapılır.
Hastanın bütün dişlerini kaybetmesi halinde diş hekimleri tarafından uygulanan ve sıklıkla önerilen çeşitlerden biridir. Tam diş protezi ya da damaklı diş protezi olarak da bilinmektedir.
Estetik görünümün önemli olduğu kişiler tarafından sıklıkla tercih edilen bir modeldir. Genel olarak kısmi diş kayıpları bulunan kişiler tarafından tercih edilmekte ve bu kişilere uygulanmaktadır.
Kırılan ya da düşen dişler için kullanılan bir protez modelidir. Hastaların ağzına kanca gibi materyaller ile yerleştirilmektedir.
Bu çeşitte genel olarak sabit ve hareketli olmak üzere ikiye ayrılır. Sabit olan türü birkaç diş kaybı sonucunda hastalara uygulanmaktadır. Ağızdaki implanttan destek alarak bu protez kron-köprü işlemi uygulanarak yapılır. Hareketli olan türünde ise bütün dişlerin düşmesi göz önünde bulundurulur. Yalnız kemiklerin yetersiz olduğu durumlarda implanttan destek alınır.
Protez dişlerle ilgili önemli olan durumlardan biri de nasıl saklanması gerektiğidir. Yapıları söz konusu edildiğinde bu protezler nemli bir ortamda muhafaza edilmezse şekillerini kaybedebilirler. Sabit protez diş bakımı söz konusu olduğunda ve takılmadığı zamanlarda su dolu bir kutunun içinde ya da kendi saklama kutusunda, protez solüsyonu içinde beklemelidir. Kanca gibi metallere sahip bir proteziniz varsa doktorunuzun önerisi ile nasıl saklamanız gerektiğini öğrenmeniz tavsiye edilir. Bunlarla beraber tekrar takacağınız zaman yıkayıp öyle takmanız önemlidir.